Consigne \u00e0 l’horizon : feu vert pour 2025<\/h2>\nDe grands progr\u00e8s dans les trois r\u00e9gions<\/i><\/h3>\n
La Wallonie<\/a>, Bruxelles<\/a> et la Flandre souhaitent toutes trois introduire la consigne d’ici \u00e0 2025, mais elles ont chacune emprunt\u00e9 une voie diff\u00e9rente pour y parvenir :<\/p>\n Les d\u00e9veloppements belges sont donc en ligne avec les d\u00e9veloppements au niveau europ\u00e9en. En vertu du projet de r\u00e8glement sur les<\/a> emballages et les d\u00e9chets d’emballages, les \u00c9tats membres doivent introduire un syst\u00e8me de consigne pour les canettes et les bouteilles en plastique d’ici \u00e0 2029, \u00e0 moins qu’ils n’atteignent un taux de collecte s\u00e9lective de 90 % pour ces types d’emballages d’ici \u00e0 2026 et 2027. Aucun pays n’y parvient sans consigne.<\/p>\n <\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00a0\u00bb1_4,3_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb min_height=\u00a0\u00bb144.8px\u00a0\u00bb custom_padding=\u00a0\u00bb1px||2px|||\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_column type=\u00a0\u00bb1_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_image src=\u00a0\u00bbhttps:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/CreditLovelyday12-people-hand-holding-garbage-bottle-plastic-glass-putting-into-recycle-bag-cleaning-scaled.jpg\u00a0\u00bb title_text=\u00a0\u00bbpeople hand holding garbage bottle plastic and glass putting int\u00a0\u00bb _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb border_radii=\u00a0\u00bbon|9px|9px|9px|9px\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][\/et_pb_image][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00a0\u00bb3_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n La consigne s’av\u00e8re \u00eatre l’une des mesures environnementales les plus populaires. Depuis 2021, des p\u00e9titions en faveur de la consigne ont \u00e9t\u00e9 sign\u00e9es en masse et ont donn\u00e9 lieu \u00e0 des auditions parlementaires \u00e0 Bruxelles (CCB<\/a>, mars 2021), en Wallonie (R\u00e9gine Florent<\/a>, mai 2021) et en Flandre (Canal It Up<\/a>, octobre 2022). Le soutien \u00e0 la consigne est \u00e9galement perceptible dans les enqu\u00eates men\u00e9es aupr\u00e8s de la population.\u00a0<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb custom_padding=\u00a0\u00bb0px||4px|||\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_column type=\u00a0\u00bb4_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n Une enqu\u00eate GFK r\u00e9alis\u00e9e en 2018<\/a> a montr\u00e9 que 82 % des Belges souhaitaient une consigne sur les bouteilles en plastique et les canettes. En outre, le soutien ne cesse de cro\u00eetre. Alors qu’une enqu\u00eate men\u00e9e par Testachats en 2017 a r\u00e9v\u00e9l\u00e9 que 66 % des personnes interrog\u00e9es \u00e9taient favorables<\/a> \u00e0 la consigne, ce chiffre est pass\u00e9 \u00e0 74 %<\/a> lors d’une deuxi\u00e8me enqu\u00eate men\u00e9e par Testachats en 2021. L’Alliance pour la Consigne<\/a> n’est pas non plus \u00e0 n\u00e9gliger. Depuis sa cr\u00e9ation en 2017 avec seulement 21 membres, l’alliance n’a cess\u00e9 de cro\u00eetre. En 2018, l’Alliance comptait d\u00e9j\u00e0 500 membres et en compte d\u00e9sormais plus de 1 300, dont 62 % des villes et communes belges.<\/p>\n <\/p>\n Si des progr\u00e8s significatifs ont \u00e9t\u00e9 accomplis, l’introduction de la consigne suscite \u00e9galement un certain nombre de pr\u00e9occupations. Premi\u00e8rement, la Flandre n’a pas encore pris de position d\u00e9finitive sur le type de syst\u00e8me de consigne. Dans le m\u00eame temps, les milieux d’affaires font pression contre l’introduction d’un syst\u00e8me de consigne traditionnel. Il ne faut pas non plus oublier les \u00e9lections du 9 juin 2024.<\/p>\n Le syst\u00e8me de consigne est in\u00e9vitable\u00a0\u00bb, a d\u00e9clar\u00e9 Zuhal Demir (Tafel van Vier<\/a>, 6 septembre 2022), mais alors que les deux autres r\u00e9gions ont opt\u00e9 pour le syst\u00e8me de consigne \u00ab\u00a0classique\u00a0\u00bb, la Flandre n’a pas encore d\u00e9cid\u00e9 quel type de syst\u00e8me de consigne elle souhaite mettre en place. Sous la pression du secteur<\/a>, qui r\u00e9clame l’introduction d’un \u00ab\u00a0consigne num\u00e9rique\u00a0\u00bb<\/a> depuis septembre 2022, la ministre Zuhal Demir a donn\u00e9 \u00e0 Fost Plus, Comeos et Fevia jusqu’\u00e0 la fin du mois d’octobre<\/a> 2023 pour prouver le fonctionnement de la consigne num\u00e9rique.<\/p>\n Projets pilotes de consigne flamand <\/b><\/p>\n Les projets pilotes, organis\u00e9s par Fost Plus et OVAM, doivent d\u00e9montrer la faisabilit\u00e9 technique, l’efficacit\u00e9 et l’accessibilit\u00e9 de ce syst\u00e8me alternatif. Il doit \u00e9galement \u00eatre d\u00e9montr\u00e9 que les syst\u00e8mes alternatifs ne pr\u00e9sentent pas de risques disproportionn\u00e9s de fraude ou de perte de la vie priv\u00e9e. Il convient \u00e9galement de pr\u00e9ciser que le syst\u00e8me peut \u00eatre pleinement op\u00e9rationnel d’ici \u00e0 2025. Si les projets pilotes ne fournissent pas cette preuve, le syst\u00e8me de consigne classique sera introduit. Les premiers essais pilotes dans un environnement ferm\u00e9 ont eu lieu en juin pour tester certains aspects techniques. Les deux derniers projets pilotes dans des environnements semi-ferm\u00e9s et ouverts, qui d\u00e9buteront en septembre et devraient s’achever fin octobre<\/a>, seront les plus d\u00e9cisifs, car la faisabilit\u00e9 technique, l’accessibilit\u00e9 et l’efficacit\u00e9 du syst\u00e8me n’ont pas encore \u00e9t\u00e9 test\u00e9es.<\/p>\n \u00c0 l’heure actuelle, l’industrie est encore loin<\/a> d’avoir fait la preuve du concept en vue d’un d\u00e9ploiement effectif en 2025. Au lieu de cela, les pilotes de septembre ont soulev\u00e9 de nombreuses questions<\/a>. La faisabilit\u00e9 du syst\u00e8me n’a pas encore \u00e9t\u00e9 prouv\u00e9e. Les d\u00e9lais sont de plus en plus courts pour l’industrie et le risque d’\u00e9chec augmente. Au niveau politique, les partis d’opposition des Verts et du Progr\u00e8s sont favorables au<\/a> syst\u00e8me de consigne classique.<\/p>\n Au sein de la coalition elle-m\u00eame, le CD&V est en faveur de la consigne et se montre tr\u00e8s sceptique<\/a> \u00e0 l’\u00e9gard de la proposition num\u00e9rique de l’industrie. La N-VA, le parti du ministre de l’environnement, est \u00e9galement favorable \u00e0 la consigne, mais ne se prononce pas sur le syst\u00e8me \u00e0 privil\u00e9gier. L’Open-VLD prend en charge le syst\u00e8me de consigne num\u00e9rique<\/a>. En revanche, la plupart des Flamands, des organisations environnementales et agricoles et 70 % des villes et communes flamandes sont favorables \u00e0<\/a> une consigne classique. La position des villes est essentielle, car elles doivent maintenant nettoyer les d\u00e9chets de bouteilles et de canettes et ont <\/b> \u00e9galement un r\u00f4le important<\/b><\/a> dans le sc\u00e9nario de la consigne num\u00e9rique. Elles seraient charg\u00e9es de placer des dizaines de milliers de \u00ab\u00a0poubelles publiques bleues\u00a0\u00bb suppl\u00e9mentaires sur leur territoire et pourraient \u00eatre amen\u00e9es \u00e0 distribuer des \u00ab\u00a0scanners domestiques\u00a0\u00bb \u00e0 leurs citoyens (PwC, 2022<\/a>).<\/p>\n <\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00a0\u00bb1_4,3_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb min_height=\u00a0\u00bb204.6px\u00a0\u00bb custom_padding=\u00a0\u00bb0px||1px|||\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_column type=\u00a0\u00bb1_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_image src=\u00a0\u00bbhttps:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/foto_antwerpen_saskia_risseeuw_9-scaled.jpg\u00a0\u00bb title_text=\u00a0\u00bbfoto_antwerpen_saskia_risseeuw_9″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb border_radii=\u00a0\u00bbon|9px|9px|9px|9px\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n Cr\u00e9dit photo : Saskia Risseeuw<\/em><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00a0\u00bb3_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n Les f\u00e9d\u00e9rations belges de producteurs et de supermarch\u00e9s (Fevia, Comeos) sont farouchement oppos\u00e9es \u00e0<\/a> la consigne depuis des ann\u00e9es, tout comme Fost Plus, qui organise la collecte des emballages pour le compte de ces f\u00e9d\u00e9rations. Ce n’est qu’en septembre 2022 – lorsque le ministre flamand a annonc\u00e9 que la d\u00e9cision \u00e9tait imminente en Flandre – que ces secteurs ont exprim\u00e9 leur soutien<\/a> \u00e0 la consigne.\u00a0<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb min_height=\u00a0\u00bb788.3px\u00a0\u00bb custom_margin=\u00a0\u00bb|auto|2px|auto||\u00a0\u00bb custom_padding=\u00a0\u00bb5px||0px|||\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_column type=\u00a0\u00bb4_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb min_height=\u00a0\u00bb784.9px\u00a0\u00bb custom_margin=\u00a0\u00bb||4px|||\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n En tant qu’organisation de collecte des d\u00e9chets au nom des producteurs et des supermarch\u00e9s, Fost Plus s’en tient au sac bleu pour la collecte des bouteilles en plastique et des canettes et ne souhaite pas que ces mat\u00e9riaux pr\u00e9cieux soient collect\u00e9s d’une autre mani\u00e8re. En outre, l’organisation de lobbying des supermarch\u00e9s Comeos, en particulier, s’oppose fermement \u00e0 la consigne. En effet, l’un des membres, Colruyt, pr\u00e9f\u00e8re ne pas \u00eatre responsable de la collecte des bouteilles en plastique et des canettes et du versement de la consigne \u00e0 ses clients en raison des co\u00fbts et des ajustements suppl\u00e9mentaires. Dans d’autres pays comme les Pays-Bas<\/a> et le Royaume-Uni, le lobbying des supermarch\u00e9s joue \u00e9galement un r\u00f4le important dans l’arr\u00eat de l’introduction des consignes.<\/p>\n Les f\u00e9d\u00e9rations concern\u00e9es proposent maintenant d’introduire une forme de \u00ab\u00a0consigne num\u00e9rique\u00a0\u00bb o\u00f9 la collecte se fait toujours par le biais du sac bleu et de poubelles dans les lieux publics pour les emballages consomm\u00e9s en d\u00e9placement. Contrairement \u00e0 la consigne classique – utilis\u00e9e dans presque tous les pays europ\u00e9ens<\/a> – ce syst\u00e8me reste une id\u00e9e dont le succ\u00e8s est loin d’\u00eatre prouv\u00e9. Elle soul\u00e8ve de nombreuses questions parmi les hommes politiques<\/a>, les groupes de consommateurs<\/a> et les ONG de d\u00e9fense de l’environnement<\/a>.<\/p>\n Cependant, la f\u00e9d\u00e9ration des fabricants de canettes du Benelux (Beverage Can Benelux) s’oppose \u00e0 la consigne num\u00e9rique<\/a>. Dans sa prise de position, la f\u00e9d\u00e9ration affirme que le codage unique requis pour la consigne num\u00e9rique n’est pas encore techniquement possible et que le meilleur moyen d’assurer un recyclage de qualit\u00e9 des mat\u00e9riaux est de recourir \u00e0 la consigne classique. En raison des grandes incertitudes entourant la consigne num\u00e9rique et de l’importance de mettre en place un syst\u00e8me op\u00e9rationnel et performant d’ici 2025, nous avons demand\u00e9 \u00e0 la<\/a> soci\u00e9t\u00e9 de conseil Eunomia, sp\u00e9cialis\u00e9e dans l’\u00e9conomie circulaire et les syst\u00e8mes de gestion des d\u00e9chets, d’\u00e9valuer la proposition de consigne num\u00e9rique. Le rapport final est pr\u00e9vu pour septembre-octobre.<\/p>\n <\/p>\n Pour introduire la consigne au niveau national, un accord doit \u00eatre trouv\u00e9 entre les trois r\u00e9gions. En effet, une grande partie de la politique belge en mati\u00e8re d’emballage se d\u00e9roule au niveau interr\u00e9gional. Deux types d’accords sont aujourd’hui importants.<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00a0\u00bb3_4,1_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb custom_margin=\u00a0\u00bb0px|auto|0px|auto|false|false\u00a0\u00bb custom_padding=\u00a0\u00bb0px||0px||false|false\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_column type=\u00a0\u00bb3_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n Agr\u00e9ment de Fost Plus<\/i><\/b><\/p>\n Tous les cinq ans, une organisation de producteurs d’emballages (en principe Fost Plus pour les emballages m\u00e9nagers en Belgique) est reconnue comme partie pour remplir les obligations l\u00e9gales au nom des producteurs en ce qui concerne la collecte et la durabilit\u00e9 des emballages. La consigne joue \u00e9videmment un r\u00f4le \u00e0 cet \u00e9gard. La prolongation de la reconnaissance de Fost Plus<\/b> \u00e0 la fin de l’ann\u00e9e 2023 – pour une p\u00e9riode de cinq ans – est l’occasion d’ancrer la volont\u00e9 politique de mettre en place une consigne op\u00e9rationnelle d’ici 2025<\/b>. Cette extension est accord\u00e9e par l’organe de d\u00e9cision de la Commission interr\u00e9gionale de l’Emballage (CIE), compos\u00e9e de membres nomm\u00e9s par les trois r\u00e9gions (chapitre V, art 23, \u00a73 de l’ ACI<\/a>).<\/p>\n Fost Plus a d\u00fb soumettre une proposition (conform\u00e9ment aux r\u00e8gles ISA) en juin-juillet sur le contenu du futur agr\u00e9ment en relation avec ses divers objectifs futurs en mati\u00e8re de pr\u00e9vention, de r\u00e9utilisation et de recyclage – par exemple, sur les consignes sur les bo\u00eetes et bouteilles en plastique. Cela permettra \u00e0 la CIE de prendre une d\u00e9cision en d\u00e9cembre 2023 (ACI Emballage, art. 10, \u00a73<\/a>). \u00c0 l’heure actuelle, aucune information n’est communiqu\u00e9e sur les d\u00e9tails des discussions.<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00a0\u00bb1_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_image src=\u00a0\u00bbhttps:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/logo-fostplus.png\u00a0\u00bb title_text=\u00a0\u00bblogo-fostplus\u00a0\u00bb _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb border_radii=\u00a0\u00bbon|9px|9px|9px|9px\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_image src=\u00a0\u00bbhttps:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/CreditFrimufilms-ground-littered-with-plastic-bottles-scaled.jpg\u00a0\u00bb title_text=\u00a0\u00bbGround littered with plastic bottles\u00a0\u00bb _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb border_radii=\u00a0\u00bbon|9px|9px|9px|9px\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n Cr\u00e9dit photo : Frimufilm<\/em><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb custom_padding=\u00a0\u00bb||5px|||\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_column type=\u00a0\u00bb4_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n Ceci est probl\u00e9matique, \u00e9tant donn\u00e9 l’importance de cet agr\u00e9ment pour tous les acteurs belges qui y sont confront\u00e9s : recycleurs, intercommunales, mais aussi villes et communes et citoyens. Ce manque de transparence est d’autant plus probl\u00e9matique que des doutes<\/a> p\u00e8sent sur la transparence et la position monopolistique de Fost Plus (Apache, 2021). La reconnaissance \u00e9tant valable pour cinq ans, elle devrait \u00eatre conforme non seulement aux politiques nationales, mais aussi aux ambitions europ\u00e9ennes<\/a> en mati\u00e8re d’\u00e9conomie circulaire d’ici \u00e0 2030. Il est donc n\u00e9cessaire d’accro\u00eetre la transparence et d’impliquer les parties prenantes concern\u00e9es dans le renouvellement de cette reconnaissance.<\/p>\n Accord de coop\u00e9ration interr\u00e9gionale en mati\u00e8re d’emballage<\/i><\/b><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00a0\u00bb1_4,3_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb custom_padding=\u00a0\u00bb3px||2px|||\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_column type=\u00a0\u00bb1_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_image src=\u00a0\u00bbhttps:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/logo-ivcie-e1694673961794.jpeg\u00a0\u00bb title_text=\u00a0\u00bblogo-ivcie-e1694673961794″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb border_radii=\u00a0\u00bbon|9px|9px|9px|9px\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][\/et_pb_image][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00a0\u00bb3_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n L’accord de coop\u00e9ration interr\u00e9gionale<\/a>(ISA)<\/b> sur les emballages est la base juridique de la politique d’emballage entre les r\u00e9gions. Elle a \u00e9t\u00e9 r\u00e9dig\u00e9e en 2008 et modifi\u00e9e pour la derni\u00e8re fois en 2020. L’IVC veille au respect de l’accord de coop\u00e9ration, y compris \u00e0 l’approbation, au suivi et au financement des syst\u00e8mes d’emballage PRO (tels que Fost Plus).\u00a0<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb custom_padding=\u00a0\u00bb2px|||||\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_column type=\u00a0\u00bb4_4″ _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00a0\u00bb4.25.1″ _module_preset=\u00a0\u00bbdefault\u00a0\u00bb global_colors_info=\u00a0\u00bb{}\u00a0\u00bb]<\/p>\n L’ACI fixe \u00e9galement des objectifs sp\u00e9cifiques en mati\u00e8re de pr\u00e9vention, de collecte et de recyclage en Belgique. La loi sur les emballages doit \u00eatre modifi\u00e9e afin de garantir la s\u00e9curit\u00e9 juridique de la consigne. Mais l’ajustement prendra plus de temps que le processus d’approbation. S’appuyer uniquement sur l’ACI Emballages pour introduire la consigne risque de retarder la d\u00e9cision, ce qui rendra plus difficile la r\u00e9alisation de l’objectif d’une consigne op\u00e9rationnelle d’ici 2025. De plus, ces deux voies se compl\u00e8tent : alors que l’agr\u00e9ment Fost Plus donne aux producteurs des orientations pour les cinq prochaines ann\u00e9es en mati\u00e8re de pr\u00e9vention, de r\u00e9utilisation et de recyclage, l’ISA se concentre davantage sur les engagements pris par les trois r\u00e9gions en mati\u00e8re d’emballages et de gestion des d\u00e9chets d’emballages. Ensemble, ces documents peuvent constituer la base d’un syst\u00e8me de consigne solide dans lequel les acteurs publics et priv\u00e9s planifient l’orientation de leurs politiques d’emballage.<\/p>\n Ces derni\u00e8res ann\u00e9es, de plus en plus d’exemples de syst\u00e8mes de consigne ont rejoint nos voisins. Pas moins de 14 pays europ\u00e9ens<\/a> ont mis en place des consignes sur les canettes et les bouteilles, et aux Pays-Bas, le nombre de bouteilles en plastique dans les poubelles a diminu\u00e9 de 80 %<\/a>. Cela nous permet de voir ce qui fonctionne – et ce qui ne fonctionne pas<\/a>. Cinq \u00e9l\u00e9ments essentiels d’une l\u00e9gislation consigne r\u00e9ussie :<\/p>\n <\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Les trois r\u00e9gions sont d\u00e9sormais unanimement favorables au lancement de ce syst\u00e8me d\u2019ici 2025, mais il y a aussi du travail \u00e0 faire avant. Dans cet article, nous faisons le point sur la situation des r\u00e9gions sur la voie de la consigne d\u2019ici 2025.<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":23948469,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":" Een jaar geleden, op 6 september 2022, zei Vlaams minister van Leefmilieu Zuhal Demir bij de Tafel van Vier<\/a> dat 'statiegeld onvermijdelijk is\u2019. Walloni\u00eb<\/a>, Brussel<\/a> en Vlaanderen willen alle drie statiegeld invoeren in 2025, maar hebben daarvoor elks een ander traject afgelegd:<\/p> De Belgische ontwikkelingen zijn dan ook in lijn met de ontwikkeling op Europees vlak . Op grond van de draft \u2018Packaging and Packaging Waste Regulation\u2019 (PPWR<\/a>) moeten lidstaten tegen 2029 een statiegeldsysteem invoeren voor plastic blikjes en flesjes, tenzij ze tegen 2026 en 2027 90% gescheiden inzameling bereiken voor deze soorten verpakkingen. Geen enkel land haalt dat zonder statiegeld.<\/p> Fotocredit: LovelyDay12<\/em><\/p> Statiegeld blijkt een van de meest populaire milieumaatregelen. Sinds 2021 zijn petities ten gunste van het statiegeld massaal ondertekend en hebben ze geleid tot<\/p> \u00a0parlementaire hoorzittingen in Brussel (CCB<\/a>, maart 2021), Walloni\u00eb (R\u00e9gine Florent<\/a>, mei 2021) en Vlaanderen (Canal It Up<\/a>, oktober 2022). Hoewel er aanzienlijke vooruitgang is geboekt, kunnen er ook een aantal aandachtspunten worden ge\u00efdentificeerd bij de invoering van statiegeld. Vooreerst heeft Vlaanderen nog geen definitieve positie ingenomen over het type statiegeldsysteem. Daarbij lobbyt het bedrijfsleven tegen de invoering van een klassiek statiegeldsysteem.Ook niet uit het oog te verliezen zijn de verkiezingen op 9 juni 2024.<\/p> 'Statiegeldsysteem is onvermijdelijk' aldus Zuhal Demir (Tafel van Vier<\/a>, 6 september 2022), maar terwijl de andere twee gewesten hebben gekozen voor het'klassiek' statiegeldsysteem, moet Vlaanderen nog beslissen welk type statiegeldsysteem het wil invoeren. Onder druk van de sector<\/a>, die al sinds september 2022 aandringt op de invoering van een 'digitaal statiegeld'<\/a>, heeft minister Zuhal Demir Fost Plus, Comeos en Fevia tot eind oktober<\/a> 2023 de tijd gegeven om de werking van digitaal statiegeld te bewijzen.\u00a0Vlaamse statiegeldproefprojecten\u00a0<\/b> Op politiek niveau zijn de oppositiepartijen Groen en Vooruit voorstander<\/a> van het klassieke statiegeldsysteem. Binnen de coalitie zelf is de CD&V voorstander van statiegeld en is daarbij zeer sceptisch<\/a> over het digitale voorstel van de industrie. De N-VA, de partij van de minister van Leefmilieu, is ook voorstander van statiegeld, maar heeft geen standpunt over het voorkeursysteem. Open-VLD steunt het digitale statiegeldsysteem<\/a>.<\/p> De meeste Vlamingen, milieu- en landbouworganisaties en 70% van de Vlaamse steden en gemeenten zijn daarentegen voorstander<\/a> van een klassiek statiegeld. De positie van steden en gemeenten is essentieel, aangezien zij het zwerfafval van flessen en blikjes nu moeten opruimen en ook een <\/b>belangrijke rol<\/b><\/a> spelen<\/b> in het scenario van digitaal statiegeld. Ze zouden verantwoordelijk zijn voor het plaatsen van tienduizenden extra \"blauwe openbare vuilnisbakken\" op hun grondgebied en zouden mogelijk \"thuisscanners\" moeten uitdelen aan hun burgers (PwC, 2022<\/a>).<\/p> Fotocredit: Saskia Risseeuw<\/em><\/p> De Belgische producenten- en supermarktfederaties (Fevia, Comeos) zijn al jaren fel gekant<\/a> tegen statiegeld, evenals Fost Plus die namens deze federaties de inzameling van de verpakkingen organiseert. Pas in september 2022 - toen de Vlaamse minister aankondigde dat het besluit in Vlaanderen op handen was - betuigden deze sectoren hun steun<\/a> voor statiegeld.<\/p> Fost Plus houdt als afvalinzamelorganisatie namens producenten en supermarkten graag vast aan de blauwe zak voor de inzameling van plastic flessen en blikjes en ziet deze waardevolle materialen liever niet op een andere manier worden ingezameld. Daarnaast is vooral de lobbyorganisatie van de supermarkten, Comeos, sterk gekant tegen statiegeld. Een van de leden, Colruyt, is namelijk liever niet verantwoordelijk voor het innemen van de plastic flessen en blikjes en het uitkeren van statiegeld aan hun klanten wegens extra kosten en aanpassingen. Ook in andere landen zoals Nederland<\/a> en het Verenigd Koninkrijk speelt de lobby van de supermarkten een belangrijke rol in het tegenhoudenvan de invoering van statiegeld.<\/p> De betreffende federaties stellen nu voor\u00a0 om een vorm van \u2018digitaal statiegeld\u2019 in te voeren waarbij de inzameling nog altijd via de blauwe zak verloopt en via vuilnisbakken in de openbare ruimte voor verpakkingen die onderweg worden geconsumeerd. In tegenstelling tot het klassieke 'Return-to-retail\u2019 statiegeld - dat in bijna alle Europese landen<\/a> wordt gebruikt - blijft dit systeem een idee waarvan het succes nog lang niet bewezen is. Het roept veel vragen op bij politici<\/a>, consumentenverenigingen<\/a> en milieu-NGO's<\/a>.<\/p> De federatie van blikjesfabrikanten in de Benelux is (Beverage Can Benelux) is echter een tegenstander van digitaal statiegeld<\/a>. In haar standpunt geeft de federatie aan dat de unieke codering die nodig is voor digitaal statiegeld, technisch nog niet mogelijk is en ze stelt ook dat hoogwaardige materiaalrecyclage via klassiek statiegeld het beste kan worden gegarandeerd.<\/p> Vanwege de grote onzekerheden rond digitaal statiegeld en het belang van het invoeren van een systeem dat in 2025 operationeel is en goed werkt, hebben we adviesbureau Eunomia, gespecialiseerd in circulaire economie en afvalsystemen, gevraagd<\/a> om het voorstel van digitaal statiegeld te evalueren. Het definitieve rapport is voorzien voor september-oktober.<\/p> Om het statiegeld op nationaal niveau te kunnen invoeren moet een akkoord worden gevonden tussen de drie gewesten. Het Belgische beleid voor verpakkingen speelt zich voor een groot deel namelijk af op het interregionale niveau. Er zijn twee typen afspraken die nu belangrijk zijn:<\/p> De verlenging van de erkenning van Fost Plus<\/b> eind 2023 - voor een periode van vijf jaar - is een kans om de politieke wil te verankeren om in 2025 een operationeel statiegeld in te voeren<\/b>. Deze verlenging wordt toegekend door het beslissingsorgaan van de Interregionale Verpakkingscommissie (IVC), samengesteld uit leden aangeduid door de drie gewesten (Hoofdstuk V, art 23, \u00a73 van de ISA<\/a>).<\/p> Fost Plus moest in juni-juli een voorstel doen (volgens de regels van de ISA) over de inhoud van de toekomstige erkenning met betrekking tot zijn verschillende toekomstige doelstellingen op het vlak van preventie, hergebruik en recyclage - bijvoorbeeld met betrekking tot statiegeld op plastic blikjes en flessen. Hierdoor zal de IVC in december 2023 een beslissing kunnen nemen (ISA Verpakkingen, art. 10, \u00a73<\/a>).<\/p> Daarom is er nood an meer transparantie en betrokkenheid van de relevante stakeholders bij de vernieuwing van deze erkenning.<\/p> Fotocredit: Frimufilm<\/em><\/p> Het ISA Verpakkingen moet worden aangepast voor de wettelijke verankering van statiegeld. Maar de aanpassing zal meer tijd in beslag nemen dan het goedkeuringsproces. Alleen vertrouwen op het ISA Verpakkingen om het statiegeld in te voeren brengt het risico met zich mee dat het besluit wordt vertraagd en dat het daardoor moeilijker wordt om de doelstelling van een operationeel statiegeld in 2025 te halen.<\/p> Bovendien vullen deze twee paden elkaar aan: terwijl de Fost Plus-erkenning producenten richting geeft voor de komende vijf jaar op het gebied van preventie, hergebruik en recycling, richt het ISA zich meer op de verbintenissen die de drie gewesten zijn aangegaan op het gebied van verpakking en verpakkingsafval beheer. Samen kunnen deze documenten de basis vormen van een solide statiegeldsysteem waarin publieke en private spelers de richting van hun verpakkingsbeleid plannen.<\/p> De afgelopen jaren zijn er steeds meer voorbeelden van statiegeldsystemen bij onze buren gekomen. Niet minder dan 14 landen in Europa<\/a> hebben statiegeld op hun blikjes en flesjes, en in Nederland nam het aantal plastic flessen in het zwerfafval af met 80%<\/a>. Dit stelt ons in staat om te zien wat werkt - en wat niet<\/a> werkt.<\/p> Vijf cruciale elementen van een succesvolle statiegeldwetgeving<\/p>\n
mesure qui fait l’unanimit\u00e9 des citoyens belges<\/i><\/h3>\n
Ce qu’il faut savoir pour d\u00e9poser de l’argent<\/h2>\n
La position finale de la Flandre est attendue pour la fin de l’ann\u00e9e 2023<\/i><\/h3>\n
Le r\u00f4le de l’industrie <\/i><\/h3>\n
Coop\u00e9ration interr\u00e9gionale pour un syst\u00e8me de consigne uniforme<\/h2>\n
Deux approches : l’agr\u00e9ment Fost Plus et l’ACI emballage<\/i><\/h3>\n
Pour une l\u00e9gislation efficace sur la consigne : suivre l’exemple de nos voisins<\/i><\/h3>\n
\n
Alle drie de gewesten zijn nu unaniem voorstander van de lancering van dit systeem per 2025, maar daarvoor is ook nog het nodige werk te verzetten.
In dit artikel maken we de balans op van waar de gewesten staan op weg naar statiegeld in 2025. Welke evaluaties lopen er nu? Hoe zit het met klassiek statiegeld versus digitaal statiegeld? Wat zijn essenti\u00eble elementen voor goede regelgeving en wat zijn de overblijvende valkuilen op weg naar een performant\u00a0 en consumentvriendelijk statiegeldsysteem?<\/p>Statiegeld aan de horizon: groen licht voor 2025<\/h2>
Grote vooruitgang in de drie gewesten<\/i><\/h3>
Een maatregel die de unanieme steun heeft van de Belgische burgers<\/i><\/h3>
![\"\"](\"https:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/CreditLovelyday12-people-hand-holding-garbage-bottle-plastic-glass-putting-into-recycle-bag-cleaning-scaled.jpg\")
<\/p>
De\u00a0 steun voor statiegeld zie je ook terug in enqu\u00eates bij de bevolking. Een enqu\u00eate van GFK in 2018<\/a> liet zien dat 82% van de Belgen statiegeld op plastic flessen en blikjes wilde. De steun blijft bovendien groeien. Daar waar een enqu\u00eate van Testaankoop in 2017 uitkwam op 66% steun<\/a> voor statiegeld, steeg dit naar 74%<\/a> toen Testaankoop in 2021 een tweede enqu\u00eate hield. Ookde Statiegeldalliantie<\/a> kan niet over het hoofd worden gezien. Sinds haar oprichting in 2017 met slechts 21 leden is de alliantie gestaag gegroeid. In 2018 telde de Alliantie al 500 leden en nu telt ze meer dan 1300 leden, waaronder 62% van de Belgische steden en gemeenten.<\/p>Zaken om op te letten op weg naar statiegeld<\/h2>
Definitieve positie Vlaanderen verwacht tegen eind 2023<\/i><\/h3>
De proefprojecten, georganiseerd door Fost Plus en de OVAM, moeten de technische haalbaarheid, doeltreffendheid en toegankelijkheid van dit alternatieve systeem aantonen. Ook moet worden aangetoond dat alternatieve systemen geen onevenredige risico's op fraude of verlies van privacy met zich meebrengt. Daarbij moet ook duidelijk worden dat het systeem volledig operationeel kan zijn tegen 2025. Indien de proefprojecten die bewijzen niet leveren, wordt het klassieke statiegeldsysteem ingevoerd.
De eerste pilots in een gesloten omgeving vonden plaats in juni om een aantal technische aspecten te testen. De laatste twee\u00a0 pilots in semi-gesloten en open omgevingen, die in september van start gaan en eind oktober<\/a> moeten zijn afgerond, zullen het meest doorslaggevend zijn, aangezien de technische haalbaarheid, toegankelijkheid en effici\u00ebntie van het systeem nog niet zijn getest. Op dit moment is de industrie nog ver verwijderd<\/a> van het bewijzen van het concept voor een effectieve introductie in 2025. De piloten van september riepen juist veel vragen<\/a> op. Ook de haalbaarheid van het systeem is nog onbewezen. De timing wordt krapper voor de industrie en het risico van falen wordt dus steeds groter.<\/p>De rol van de industrie\u00a0<\/i><\/h3>
![\"\"](\"https:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/foto_antwerpen_saskia_risseeuw_9-scaled.jpg\")
<\/p>Interregionale samenwerking nodig voor een uniform statiegeld<\/h2>
Twee complementaire aanpakken: de Fost Plus-erkenning en het interregionaal samenwerkingsakkoord over verpakkingen<\/i><\/h3>
Fost Plus-erkenning<\/i><\/h4>
![\"\"](\"https:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/logo-fostplus.png\"){kind=logo}
Om de vijf jaar wordt een producentenorganisatie voor verpakkingen (in principe Fost Plus voor huishoudelijke verpakkingen in Belgi\u00eb) erkend als partij om namens producenten invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen rond de inzameling en verduurzaming van verpakkingen. Statiegeld speelt daar natuurlijk een rol in.<\/p>![\"\"](\"https:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/CreditFrimufilms-ground-littered-with-plastic-bottles-scaled.jpg\")
Op dit moment wordt er geen informatie gedeeld over de details van de besprekingen. Dit is problematisch, gezien het belang van deze goedkeuring voor alle Belgische spelers die ermee te maken krijgen: recycleurs, intercommunales, maar ook steden en gemeenten en burgers. Dit gebrek aan transparantie is des te problematischer gezien de twijfels<\/a> over de transparantie en monopolistische positie van Fost Plus (Apache, 2021). Aangezien de erkenning vijf jaar loopt, moet ze niet alleen in overeenstemming zijn met het nationale beleid, maar ook met de Europese ambities<\/a> voor een circulaire economie tegen 2030.<\/p>Interregionale samenwerkingsakkoord over verpakkingen<\/i><\/h4>
![\"\"](\"https:\/\/fairresourcefoundation.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/logo-ivcie-e1694673961794.jpeg\"){kind=logo}
Het Interregionale samenwerkingsakkoord<\/a> (ISA<\/b>) betreffende verpakkingen is de wettelijke basis voor het verpakkingsbeleid tussen de gewesten. Het werd opgesteld in 2008 en voor het laatst gewijzigd in 2020. De IVC ziet toe op naleving van het samenwerkingsakkoord, waaronder\u00a0 goedkeuring, controle en financiering van PRO-verpakkingssystemen (zoals Fost Plus). Het ISA bepaalt ook specifieke doelstellingen voor preventie, inzameling en recycling in Belgi\u00eb.<\/p>Voor effectieve statiegeld wetgeving: volgen we het voorbeeld van onze buren<\/i><\/h3>
Voor de consument is het belangrijk dat er geen onderscheid wordt gemaakt in type dranken, dus ook statiegeld op sappen en zuivel. Het statiegeld moet daarnaast minimaal op 25 eurocent liggen.<\/li>
De beste statiegeldsystemen zoals in Duitsland halen 95% inzameling. Om zoveel mogelijk grondstoffen te besparen moet deze doelstelling wettelijk verankerd worden. Het is belangrijk dat daarbij stevige corrigerende maatregelen worden voorzien wanneer de doelstelling niet gehaald wordt, omdat de producenten\u00a0financieel baat hebben<\/a>\u00a0bij het niet uitkeren van statiegeld. Het\u00a0model van Noorwegen<\/a>\u00a0kan ook gevolgd worden, waarbij er een zeer sterke belastingsprikkel is om beter te presteren.<\/li>
Voor een succesvol systeem is het essentieel dat consumenten genoeg plaatsen hebben waar ze hun verpakkingen gemakkelijk kunnen inleveren in ruil voor hun statiegeld.
Kleinere verkooppunten kunnen worden vrijgesteld, maar moeten vrijwillig kunnen deelnemen om ervoor te zorgen dat ze niet worden benadeeld.
Deze verplichting is essentieel om de doelstellingen van retourpercentages voor producenten afdwingbaar te maken, omdat het de bijdrage van de supermarkten aan het behalen van de doelstellingen juridisch bindend maakt. Het is de norm in Europa. Het\u00a0ontbreken<\/a>\u00a0van deze verplichting in de Nederlandse wetgeving heeft tot een aantal\u00a0juridische problemen<\/a>\u00a0geleid.<\/li>
Om te zorgen dat het systeem niet te belastend is voor de inzamelpunten (supermarkten, tankstations, restaurants, enz.), worden deze laatste financieel gecompenseerd voor hun investeringen (personeel, machines, retourlogistiek). Dit staat bekend als \"handling fee<\/a>\". De vergoeding wordt betaald door een centrale beheerder (bijv. Fost Plus) die de vergoeding betaalt uit intkomsten van recyclage, een producentenfee en een klein deel niet-uitgekeerd statiegeld.<\/li>
Statiegeld volgt het principe van \"vervuiler betaalt\". Het systeem moet daarom 100% gefinancierd worden door de industrie die de verpakkingen op de markt brengt. Van belastingbetalers en lokale overheden kan niet worden verlangd dat zij de rekening van het statiegeld betalen.<\/li><\/ol>","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3256,3215,3261],"tags":[3144],"dipi_cpt_category":[],"published_year":[],"class_list":["post-23953787","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-consigne-fr","category-dechets-et-pollution","category-old_website-fr-2","tag-belgique"],"acf":[],"yoast_head":"\n