Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) een overzicht

Op 11 februari 2025 is de herziene Verpakkingsverordening (Packaging and Packaging Waste Regulation) in werking getreden. In dit artikel bieden we een overzicht van de belangrijkste bepalingen uit de herziene verordening. De herziene Verpakkingsverordening introduceert nieuwe bepalingen voor o.a. hoogwaardige recycling, hergebruik, verboden producten en de invoering van statiegeld. Ook is de wetgeving veranderd van een richtlijn (directive) naar een verordening (regulation), waardoor het direct* van kracht is in de Europese lidstaten. * De verordening bevat veel zogeheten ‘secondary legislation’ / ‘implementing acts’ en ‘delegated acts’ die pas op een later moment worden vastgesteld. Beleidsproces In november 2022 publiceerde de Europese Commissie (EC) haar voorstel voor de herziening van de toen nog Packaging and Packaging Waste Directive (PPWD). Voorafgaand aan deze officiële publicatie, was er al een eerdere versie van het voorstel gelekt. Hierin waren o.a. ambitieuze doelstellingen opgenomen voor herbruikbare verpakkingen en de toepassing van recycled content. De gelekte versie bracht veel commotie teweeg, vooral onder verpakkingsproducenten die het voorstel onhaalbaar achtten. Het uiteindelijke voorstel van de Europese Commissie was dan ook flink afgezwakt. Fair Resource Foundation schreef destijds een kritische analyse waarin de twee versies vergeleken worden. Op het voorstel van de Europese Commissie volgden langdurige onderhandelingen in het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie, waarin de lidstaten vertegenwoordigd zijn. In november 2023, een jaar na de publicatie door de EC, stemde het Europees Parlement in met een sterk afgezwakte versie van het voorstel. Het bleek dat ongeëvenaarde lobbying vanuit het bedrijfsleven zijn vruchten had afgeworpen. Het Parlement schrapte bijna alle bepalingen om overbodige verpakkingen te verminderen, evenals het overgrote deel van de hergebruikdoelstellingen voor 2040. Sommige doelstellingen voor hergebruik (bijv. voor dranken) werden gehandhaafd, maar zodanig verlaagd en voorzien van uitzonderingen dat ze nog nauwelijks doelmatig zijn. De lidstaten kwamen in de Europese Raad ook tot een gezamenlijke visie. Verschillende lidstaten, waaronder Nederland, hebben zich ingezet om het ambitieniveau van de Europese Commissie te behouden en, waar mogelijk, te verhogen. In december 2023 volgde de uiteindelijke positie van de Raad, waarin onder meer nieuwe hergebruikdoelstellingen werden voorgesteld en werd vastgehouden aan de afvalpreventiemaatregelen zoals voorgesteld door de Europese Commissie. Het begin van 2024 stond in het teken van de zogeheten triloog-onderhandelingen tussen de Europese Commissie, het Parlement en de Raad om tot een akkoord te komen. Dit onderhandelingsproces werd in maart 2024 afgerond. Het resultaat: een verordening die voor het eerst Europese hergebruikdoelstellingen vastlegt, een einde maakt aan bepaalde overbodige verpakkingen, statiegeld in alle EU-lidstaten introduceert en duidelijke regels opstelt voor hoogwaardige recycling. Toch zorgen de vele uitzonderingsclausules voor achterpoortjes. Een gemiste kans, vinden wij. Belangrijkste bepalingen Aangezien de PPWR 70 artikelen bevat, willen we erop wijzen dat dit overzicht niet uitputtend is. In deze sectie geven we een overzicht van enkele van de belangrijkste punten van de herziening. De harmonisatie van etiketteringsvereisten, een direct verbod op PFAS, en het minimaliseren van lege ruimte in verpakkingen zullen we– ondanks hun belang– hieronder niet uitgebreid uiteenzetten. Een van de belangrijkste en meest ambitieuze elementen van de PPWR zijn de afvalpreventiedoelstellingen. Elke lidstaat moet hun gegenereerde verpakkingsafval met 5% verminderen tegen 2030, 10% tegen 2035 en 15% tegen 2040, vergeleken met 2018. Het is belangrijk te weten dat deze doelstellingen per lidstaat gelden en niet voor de Unie als geheel. Elke lidstaat zal proactief zijn eigen verpakkingsafval moeten verminderen. De verboden en doelstellingen voor hergebruik, navullen, verpakkingsreductie en -minimalisering die door de verordening worden voorgesteld, zijn een essentiële eerste stap om die preventiedoelstellingen te bereiken. Gezien de huidige jaarlijkse toename van verpakkingsafval in veel lidstaten, is het echter te verwachten dat er aanvullende maatregelen nodig zullen zijn. De PPWR laat ruimte voor – en moedigt – lidstaten aan om verder te gaan dan de eisen die zij stelt (overweging 149). Ze kunnen extra verboden invoeren en economische en fiscale prikkels gebruiken, zolang dit de interne EU-markt niet belemmert. Enkele van die aanvullende maatregelen omvatten het verbreden van de reikwijdte van statiegeldsystemen naar andere soorten verpakkingen voor eenmalig gebruik, zoals drankkartons en glas voor eenmalig gebruik (art. 50) of voor herbruikbare verpakkingen (art. 51). Fiscale en economische

Beleidsproces

In november 2022 publiceerde de Europese Commissie (EC) haar voorstel voor de herziening van de toen nog Packaging and Packaging Waste Directive (PPWD). Voorafgaand aan deze officiële publicatie, was er al een eerdere versie van het voorstel gelekt. Hierin waren o.a. ambitieuze doelstellingen opgenomen voor herbruikbare verpakkingen en de toepassing van recycled content. De gelekte versie bracht veel commotie teweeg, vooral onder verpakkingsproducenten die het voorstel onhaalbaar achtten. Het uiteindelijke voorstel van de Europese Commissie was dan ook flink afgezwakt. Fair Resource Foundation schreef destijds een kritische analyse waarin de twee versies vergeleken worden.

Op het voorstel van de Europese Commissie volgden langdurige onderhandelingen in het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie, waarin de lidstaten vertegenwoordigd zijn. In november 2023, een jaar na de publicatie door de EC, stemde het Europees Parlement in met een sterk afgezwakte versie van het voorstel. Het bleek dat ongeëvenaarde lobbying vanuit het bedrijfsleven zijn vruchten had afgeworpen. Het Parlement schrapte bijna alle bepalingen om overbodige verpakkingen te verminderen, evenals het overgrote deel van de hergebruikdoelstellingen voor 2040. Sommige doelstellingen voor hergebruik (bijv. voor dranken) werden gehandhaafd, maar zodanig verlaagd en voorzien van uitzonderingen dat ze nog nauwelijks doelmatig zijn.

De lidstaten kwamen in de Europese Raad ook tot een gezamenlijke visie. Verschillende lidstaten, waaronder Nederland,hebben zich ingezet om het ambitieniveau van de Europese Commissie te behouden en, waar mogelijk, te verhogen. In december 2023 volgde de uiteindelijke positie van de Raad, waarin onder meer nieuwe hergebruikdoelstellingen werden voorgesteld en werd vastgehouden aan de afvalpreventiemaatregelen zoals voorgesteld door de Europese Commissie.

Het begin van 2024 stond in het teken van de zogeheten triloog-onderhandelingen tussen de Europese Commissie, het Parlement en de Raad om tot een akkoord te komen. Dit onderhandelingsproces werd in maart 2024 afgerond. Het resultaat: een verordening die voor het eerst Europese hergebruikdoelstellingen vastlegt, een einde maakt aan bepaalde overbodige verpakkingen, statiegeld in alle EU-lidstaten introduceert en duidelijke regels opstelt voor hoogwaardige recycling. Toch zorgen de vele uitzonderingsclausules voor achterpoortjes. Een gemiste kans, vinden wij.

Belangrijkste bepalingen

Aangezien de PPWR 70 artikelen bevat, willen we erop wijzen dat dit overzicht niet uitputtend is. In deze sectie geven we een overzicht van enkele van de belangrijkste punten van de herziening. De harmonisatie van etiketteringsvereisten, een direct verbod op PFAS, en het minimaliseren van lege ruimte in verpakkingen zullen we– ondanks hun belang– hieronder niet uitgebreid uiteenzetten.

Implementatie en opvolging

Zoals dit overzicht liet zien, is er nog veel secundaire wetgeving (gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen) nodig om de doelstellingen en de manier waarop deze moeten worden bereikt, te verduidelijken. Deze handelingen worden ontworpen door de Europese Commissie, in overleg met een diverse groep stakeholders. Het is van cruciaal belang dat maatschappelijke organisaties en milieuorganisaties bij dit proces betrokken blijven, om te voorkomen dat de wetgeving opnieuw wordt afgezwaktzoals gebeurde tijdens de triloog. De invloed van de industrielobby bij het afzwakken van de Europese Green Deal te verzwakken,is alom bekend.

Enkele van de belangrijkste aandachtspunten in de secundaire wetgeving zijn opgenomen in de onderstaande figuur:

Gerelateerde tags

More on this topic

[AFBEELDING: https://fairresourcefoundation.org/wp-content/uploads/2025/02/NL-Tijdlijn-PPWR.png]

[AFBEELDING: https://fairresourcefoundation.org/wp-content/uploads/2025/02/marius-ySA9uj7zSmw-unsplash-scaled.jpg]

[AFBEELDING: https://fairresourcefoundation.org/wp-content/uploads/2025/02/NL-Timeline-secondary-legislation.png]