De race naar statiegeld in Europa

Met de aankondiging dat statiegeld start in 2025, doet Polen volop mee in de race naar statiegeld tussen Europese landen. In dit artikel geven we een overzicht van waar statiegeld al beslist of operationeel is.

14 sep 2022

Laatste gewijzigd: april 2026. Steeds meer regeringen in Europa beslissen om statiegeld in te voeren op blikjes en plastic flessen. Het tempo versnelt sinds de goedkeuring van Europese richtlijn over wegwerpplastics in 2019. De Single Use Plastic richtlijn ( SUPD ) bepaalt immers dat alle plastic flessen minstens 25% recycled content moeten bevatten in 2025, en de lidstaten 90% van de plastic flessen gescheiden moeten inzamelen tegen 2029. De ene lidstaat na de andere beslist daarom om statiegeld in te voeren en zo de strijd met zwerfafval en plastic vervuiling aan te gaan. In dit artikel gaan we in op de beslissingen van regeringen en parlement in Europese lidstaten. Vanaf april 2026 zijn er 19 Europese landen (20 inclusief Groenland) waar statiegeld geldt voor plastic flessen en blikjes. 8 EUROPESE LANDEN DIE AL LANGER STATIEGELD KENNEN Het eerste statiegeldsysteem werd meer dan 200 jaar geleden ingevoerd in Dublin. Het is dus verre van nieuw. In veel Europese landen wordt al tientallen jaren statiegeld geheven op plastic flessen en blikjes voor eenmalig gebruik. Die landen halen al lange tijd hoge inzameling doelstellingen en hebben schone straten. [This item has a special CSS code that allows for the accordeon to be fully closed] Do not delete. Denemarken introduceerde het eerste nationale statiegeldsysteem in 1922. In 1991 en 1993 breidde het uit met plastic flessen. Dansk Retursystem, een particuliere non-profitorganisatie beheert het systeem. In 2019 behaalde het systeem een totaal rendement van 92%. In Duitsland bestaat het statiegeldsysteem al zeventien jaar, sinds 2003. Er is statiegeld op plastic, blikken en glazen drankverpakkingen. Het standaard statiegeld bedrag is 0,25 euro sinds 2016. Het statiegeld is hoger voor wegwerpverpakkingen dan voor herbruikbare verpakkingen, zoals glazen flessen. 97 tot 99% van de wegwerpflessen worden teruggebracht. De recyclagegraad van blik is er circa 99%. In januari 2021 keurde de Duitse regering van Angela Merkel (CDU – SPD – CSU) een nieuwe Verpakkingswet, Verpackungsgesetz goed. Het statiegeld op verpakkingen van sappen en alcoholische dranken is sinds januari 2022 van kracht en is in 2024 uitgebreid naar zuivelproducten. Duitsland kent al heel lang statiegeld ( Pfand ) op plastic flessen en blikjes, sinds 2003. Maar sappen, wijn en melk waren uitgezonderd. De nieuwe Verpakkingswet kijkt dus enkel nog naar de verpakkingen, en niet naar welke drank er in zit. In Estland bestaat sinds 2005 een universeel statiegeld- en recyclingsysteem voor eenmalige en hervulbare verpakkingen. Het statiegeld is € 0,10 op de meeste metalen, plastic en glazen drankverpakkingen. Het systeem wordt beheerd door Eesti Pandipakend, een organisatie voor producentenverantwoordelijkheid die de Estse Vereniging van Brouwers, de Vereniging van Producenten van Frisdranken, de Vereniging van Importeurs van Frisdranken en Bier en de Estse Vereniging van Detailhandelaren vertegenwoordigt. Finland introduceerde het statiegeldsysteem voor het eerst in 1952 op glazen flessen -, op het moment dat samen met de Olympische zomerspelen die Coca-Cola naar het land brachten in glazen flessen. In de jaren tachtig werden enkele herbruikbare en duurzame plastic flessen opgenomen in het statiegeldsysteem. Statiegeld werd in 1996 geïntroduceerd op aluminium blikjes, op PET-flessen in 2008 en op gerecyclede glazen flessen in 2012. Suomen palautuspakkaus Oy (afgekort Palpa), een particulier consortium van drankenimporteurs en -fabrikanten, beheert het systeem. IJsland heeft sinds 1989 een statiegeldsysteem op nationale schaal voor drankverpakkingen van plastic, aluminium en glas. In Kroatië is er sinds 2006 statiegeld van 0,5 Kroatische Kuna op niet-hervulbare containers met een minimum volume van 200 ml. Retailers groter dan 200 m² zijn verplicht containers terug te nemen. De overheid beheert de regeling. Er is een inzameldoelstelling van 95%. Sinds 2015 zorgt statiegeld voor terugbrenging van 90% van alle niet-hervulbare verpakkingen op de Kroatische markt. Noorwegen nam in 1999 een statiegeldwet aan. In 2018 stegen de tarieven tot 2 NOK voor kleine flesjes en blikjes en 3 NOK voor grote flessen. Infinitum AS (voorheen Norsk Resirk) is verantwoordelijk voor de uitvoering van het nationale recyclingprogramma voor niet-hervulbare plastic flessen en drankblikjes. De non-profitorganisatie is opgericht in 1999. Ze is eigendom van bedrijven en organisaties in de drankenindustrie en de handel in voedingsmiddelen. Het Noorse systeem werkt zo dat de milieubelasting daalt naarmate het rendement stijgt. Dat betekent dat bijvoorbeeld 90 procent retour voor blikjes zich vertaalt in een korting van 90 procent op de milieubelasting. In Zweden hebben de aluminium blikjes sinds 1984 statiegeld en de PET-flessen sinds 1994. Pantamera is verantwoordelijk voor het statiegeldsysteem voor aluminium blikjes en P

Laatste gewijzigd: april 2026.

Steeds meer regeringen in Europa beslissen om statiegeld in te voeren op blikjes en plastic flessen. Het tempo versnelt sinds de goedkeuring van Europese richtlijn over wegwerpplastics in 2019. De Single Use Plastic richtlijn (SUPD) bepaalt immers dat alle plastic flessen minstens 25% recycled content moeten bevatten in 2025, en de lidstaten 90% van de plastic flessen gescheiden moeten inzamelen tegen 2029. De ene lidstaat na de andere beslist daarom om statiegeld in te voeren en zo de strijd met zwerfafval en plastic vervuiling aan te gaan. In dit artikel gaan we in op de beslissingen van regeringen en parlement in Europese lidstaten. Vanaf april 2026 zijn er 19 Europese landen (20 inclusief Groenland) waar statiegeld geldt voor plastic flessen en blikjes.

8 EUROPESE LANDEN DIE AL LANGER STATIEGELD KENNEN

Het eerste statiegeldsysteem werd meer dan 200 jaar geleden ingevoerd in Dublin. Het is dus verre van nieuw. In veel Europese landen wordt al tientallen jaren statiegeld geheven op plastic flessen en blikjes voor eenmalig gebruik. Die landen halen al lange tijd hoge inzameling doelstellingen en hebben schone straten.

Systeem ingevoerd in 11 Europese landen sinds 2016

De aanscherping van de regelgeving in Europa, met name op het gebied van plastic verpakkingen (Single-Use Plastic Directive, herziening van de verordening betreffende verpakking en verpakkingsafval), heeft ertoe geleid dat verschillende Europese landen sinds 2016 ook statiegeld invoeren.

Invoering van statiegeld gestemd in 7 landen

Naast de daadwerkelijke invoering van het systeem hebben landen ook belangrijke stappen in de goede richting gezet door te stemmen over de invoering ervan. Die landen moeten dan een systeembeheerder aanwijzen en het concrete ontwerp van het systeem plannen.

Statiegeld in landen besproken

Naarmate de tijd verstrijkt, neemt het aantal landen af dat het statiegeld bespreekt zonder het te hebben ingevoerd. Deze landen staan ook los van de landen die deze maatregel voor het inzamelen van wegwerpverpakkingen hebben ingevoerd. Dit is het geval in Frankrijk, Italië, België en Servië.

De race naar statiegeld

We kunnen dus spreken van een echte race naar statiegeld. Het debat over plastic vervuiling is overal bezig. In de lidstaten van de Europese Unie wordt hard gewerkt aan wetgeving om er iets aan te doen. Het tempo verschilt van land tot land, maar de richting is dezelfde.

Ook aan de grens van de Europese Unie stijgt de populariteit van statiegeld. In januari 2019 besliste Turkijedat er binnen vier jaar statiegeld op alle drankcontainers komt. Met 80 miljoen inwoners wordt Turkije na Duitsland het grootste statiegeldland ter wereld.

Als onderdeel van de herziening van de Europese Verordening verpakking en verpakkingsafval (PPWR) wordt de verplichte invoering van statiegeld tegen 2029 besproken, samen met enkele essentiële kenmerken. Deze verplichting geldt voor alle landen die in 2029 nog geen 90% gescheiden inzameling van plastic flessen en blikjes hebben bereikt. De herziene verordening treedt in januari 2025 in werking.