Bedrijven, brancheverenigingen, gemeenten en NGO’s roepen de Tweede Kamer op om te investeren in een sterke hergebruiksector. Ze vragen om wettelijke normen, grotere producentenverantwoordelijkhei
Voordelen van hergebruik
‘’Met herbruikbare verpakkingen verkleinen we niet alleen onze impact op het milieu, we bouwen aan een sterkere economie met ruimte voor innovatieve ondernemers en minder afhankelijkheid van grondstoffen voor onze verpakkingen van het buitenland of gebeurtenissen zoals plots stijgende energiekosten,‘’ zegt initiatiefnemer Karl Beerenfenger van Fair Resource Foundation namens de coalitie.
De 66 ondertekenaars, waaronder de vier grote steden en de koepel van circulaire bedrijven (NVCE), vragen de politiek om ambitieuze hergebruikdoelen, een einde aan zwabberbeleid waardoor bedrijven met zekerheid kunnen investeren, verantwoordelijkheid voor producenten voor het makkelijker maken van hergebruik van hun producten, herverdeling van financiële steun zodat hergebruik niet uit de markt geprijst wordt door gesubsidieerde recycling en een voorbeeldrol van de overheid in haar aanbestedingen.
Jacolien Eijer-de Jong, directeur van de Nederlandse Vereniging van Afval- en Reinigingsdiensten, zegt: “We moeten echt gaan wennen aan het idee dat verpakkingen kunnen worden hergebruikt, net zoals we dat steeds normaler vinden voor smartphones en kleding.’’
Ongekende omvang verpakkingsmarkt en -problematiek
We gebruiken steeds meer verpakkingsafval. In 2023 werd in de Europese Unie 80 miljoen ton verpakkingsafval geproduceerd, ofwel 178 kg per inwoner. Van alle verpakkingen wordt slechts een klein beetje hoogwaardig gerecycled – de rest komt terug in laagwaardige toepassingen, belandt op vuilstortplaatsen, wordt verbrand of belandt als zwerfafval in het milieu.
Eijer-de Jong: ‘’De toename van eenmalige verpakkingen past absoluut niet bij een circulaire samenleving. We gaan ons niet naar een circulaire economie toe recyclen, daarvoor komt er op dit moment simpelweg nog te veel afval vrij.’’ Wageningen Universiteit berekende vorig jaar nog dat slechts 36% van de plastic verpakkingen op dit moment goed recyclebaar zijn. ‘’Gemeenten kunnen dan nog zo goed inzamelen, maar het draagt maar beperkt bij aan meer circulariteit. In feite zijn zij alleen maar zo goed mogelijk aan het dweilen, terwijl juist die kraan dichtgedraaid moet worden’’, aldus Eijer-de Jong.
‘’Bij de hoge percentages gerecyclede en hergebruikte verpakkingen die soms in Nederland opduiken, wordt gekeken naar gewicht en worden zware, herbruikbare items als pallets, rolcontainers en bierflesjes meegenomen. Daardoor geven de cijfers een enorm vertekend beeld’’, legt Karl Beerenfenger van Fair Resource Foundation uit.
Gemeenten en ondernemers verenigen zich
Veertien gemeenten ondertekenden het manifest, waaronder Den Haag. Wethouder Arjen Kapteijns licht toe: ‘’De afvalbakken in onze gemeente zitten vol met eenmalig verpakkingsafval, en de leefomgeving ligt ermee bezaaid. Voor de verwerking en het opruimen maken wij enorme kosten, die we deels moeten doorberekenen aan onze inwoners. Terwijl juist de bedrijven die de verpakkingen op de markt brengen, die kosten zouden moeten dragen’’.
Negen van de tien meest gevonden items in het zwerfafval zijn verpakkingen, waaronder flessen, doppen, bekers, borden, voedselbakjes en tassen. De ondertekenaars zien bij verpakkingen ook een ‘zorgelijke trend’. Steeds meer plastic verpakkingen worden, geheel of deels, vervangen door ‘bioplastic’ of papier met plastic coating. ‘’We ruilen het ene wegwerpmateriaal voor het andere in’’, zegt Beerenfenger, ‘’en daarmee blijven we vastzitten in de wegwerpeconomie die gebaseerd is op het produceren van zoveel mogelijk verpakkingen en het afwentelen van de kosten op gemeenten, en dus de maatschappij.’’
Het manifest wordt ook gesteund door tientallen innovatieve hergebruik-ondernemers. Een deel van hen verenigt zich sinds vorig jaar in branchevereniging Hergebruik Nu. Voorzitter Mirza van Meerwijk: ‘’De leden hebben de afgelopen acht jaar enorme investeringen gedaan om Nederland klaar te stomen voor de transitie van wegwerp naar hergebruik. Deze investeringen lijken door onbetrouwbaar en onduidelijk beleid voor niets te zijn geweest, met alle gevolgen van dien.’’
Goedkoper en duurzamer
Herbruikbare verpakkingen zijn in sommige sectoren al decennialang een bewezen business case én beter voor het milieu. ‘’Denk aan pallets, bierfusten, -kratten en -flesjes en glazen drankflessen in de horeca’’, zegt Beerenfenger. Daar komen steeds meer oplossingen bij.
BOXO beheert een statiegeldsysteem voor herbruikbare verzendverpakkingen. Marcel Kleizen, oprichter van de Nederlandse startup, legt uit: “Het afvoeren van verpakkingsafval van webwinkels is een grote kostenpost en ergernis voor gemeenten en burgers. In ons systeem worden verpakkingen, net als bij bierkratjes, ingeleverd en continu hergebruikt. Tientallen webwinkels, waaronder Decathlon, doen al mee.”
Ondernemer Thijs Wester begon in 2023 met een industriële wasstraat voor verpakkingen, nadat hij zich bij de glasbak had afgevraagd waarom we flessen en potten stukgooien. Dit jaar verwacht zijn bedrijf PAKT 3,5 miljoen bekers, flessen en potten te wassen voor hergebruik, zowel glas als plastic. ’’Wij doen aan greenwashing, maar dan echt, haha’’, lacht Wester. Ook in andere branches ontstaan steeds meer initiatieven, zoals hervulbare flessen parfum en oogschaduw, herbruikbare pizzadozen, champignonbakjes, bigbags, plantentrays en wijnflessen.
Hergebruik de toekomst
‘’Herbruikbare verpakkingen zijn niet links of rechts, het betekent vooruitgang en lagere kosten voor ons land’’, zeggen de ondertekenaars. ‘’Tegenstanders zeggen weleens dat we als land niet ‘het beste jongetje van de klas’ moeten willen zijn, maar je voorbereiden op en investeren in een duurzame toekomst is juist in je eigen voordeel als samenleving,’’ besluit Beerenfenger. Op woensdag 1 juli vindt het volgende Commissiedebat Circulaire economie in de Tweede Kamer plaats. De ondertekenaars van het manifest hopen dan meer politieke steun voor de transitie naar herbruikbare verpakkingen te zien.
Ons manifest voor een sterke hergebruiksector:
Gerelateerde tags
Multinationals willen nieuwe EU-regels tegen wegwerpverpakkingen saboteren, wij proberen ze te stoppen
Drie maanden voor de ingang van nieuwe Europese wetgeving voor minder wegwerpverpakkingen, meer hergebruik en een einde aan giftige PFAS in voedselverpakkingen (verpakkingsverordening PPWR) proberen multinationals de regels alsnog tegen te houden. Terwijl de wereld in toenemende mate overspoeld wordt door verpakkingsafval, lobbyen 138 CEO’s – waaronder die van Heineken, McDonald’s, Coca-Cola, Red Bull, Mondeléz en Kraft Heinz – via een uitgelekte brief aan de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Raad opnieuw voor uitstel en afzwakking van deze belangrijke regels vanwege ‘onduidelijkheden’. Maar onze gezondheid en leefomgeving kunnen niet wachten op miljardenbedrijven die verandering lastig vinden. Daarom roepen we, samen met meer dan 160 NGO’s, de Europese Commissie op om niet te buigen voor deze bedrijven.
Er wordt nog altijd goed gezorgd voor de fossiele plastic-industrie (deep dive in falend beleid)
Plastic vervuilt, stoot ongekend veel CO2 uit en schaadt onze gezondheid. Toch groeit de productie van virgin plastics en blijven circulaire alternatieven achter. Waarom? Omdat nieuw, fossiel plastic tot wel drie keer goedkoper is dan gerecycled materiaal. Dit is het gevolg van schaalvoordelen, lage productiekosten maar bovenal door het falende beleid: fossiele grondstoffen worden meer gesubsidieerd dan belast om hun maatschappelijke kosten te compenseren, en de nodige prikkels voor recycling en hergebruik ontbreken.
Brede coalitie steunt Belgie met plan tegen verpakkingsafval
Meer dan 50 Belgische en Europese organisaties – milieu- en consumentenverenigingen, actoren uit de circulaire economie, steden en gemeenten – verwelkomen de ambitie van de regionale ministers om van België een pionier te maken op het vlak van preventie van verpakkingsafval.